Bir yerleri keÅŸfetmek için nedense öncesinde birilerinin keÅŸfetmesini bekleriz bazen. Herkes ve herzaman için bu böyle olmasa da; bir yerin adı bir ÅŸekilde duyulduysa, popülerliÄŸi de, ziyaretçileri de o zaman artıyor. Cumalıkızık da asıl böyle duyurabilmiÅŸ adını. Bundan bilmem kaç sene önce bir dizi vardı, bilmem hatırlar mısınız? Kınalı Kar… Ä°ÅŸte o dizideki öğretmenin ve köydeki kızın aÅŸkı, dizinin ratingi ile buraların ratingini de yükseltmiÅŸ. Sadece meraklıları gidip, gezerken birden günübirlik turlar düzenlenmeye baÅŸlanmış. 

Hatta dizinin çekildiÄŸi evler, köy meydanı, kahvesi adeta müzeye dönüştü. Burası hanımın odası, burası aÄŸanın oturduÄŸu kahve, burası iÅŸte o aÄŸaç…
Uludağ’ın eteklerinde, Bursa merkeze 10km uzaklıkta, tam 700 yıllık bir Osmanlı köyü. Hatta Osmanlı’nın yerleÅŸtiÄŸi ilk yerlerden biri. Evlerin yaşı ise neredeyse 300… 180’i halen kullanılan ve oturulan 270 haneli bu köyün diÄŸer haneleri ise restorasyonla günümüze kazandırılmaya çalışılıyor. Bazı aileler yüzyıllardır köylerinden ayrılmamış. Bursa içine yerleÅŸenler de köylerinin turizme açılması, evlerinin restore edilmesi ile birlikte buraya geri dönüp el sanatları, köy ürünleri satarak geçimlerini saÄŸlamaya baÅŸlamışlar.
Cumalıkızık’da neredeyse bütün sokaklardan her zaman kaynak suyu akıyor. Bu yüzden de köyde tatlı bir serinlik ve ferahlık var. Dezavantaj mıdır tartışılır –aksine- bu yüzden sokaklarda arabayla motorla dolaşmak oldukça zor. Arabaları ile gidenler için köyün girişinde solda park yapabileceğiniz bir alan oluşturulmuş.
Köy meydanına doÄŸru geldiÄŸinizde eski eÅŸyaların sergilendiÄŸi bir müze var, Etnografya Müzesi. Köyün tarihine ve geçmiÅŸine ait çeÅŸitli eÅŸyalar sergileniyor bu müzede. Özellikle hafta sonları yerli turistlerin yanı sıra yabancı turistlere özellikle de Fransız ve Ä°ngilizlere de evsahipliÄŸi yapıyor burası. Cumalıkızık Camisi’nin yapılışının üçyüzyıl öncesine dayandığı söylense de, ÅŸuanki hali ilk halinden oldukça farklı, yıllar içersinde çok zarar görmüş ve birçok tadilat geçirmiÅŸ.  Cami’nin yakınındaki Zekiye Hatun ÇeÅŸmesi ve Cumalıkızık Hamamı da köydeki diÄŸer görülecek yerler.

GeçmiÅŸin dokusu bozulmadan restore edilen evler taÅŸ ve ahÅŸaptan yapılmış. 200 yıl öncesinden kalan bu evler iki bölümden oluÅŸmuÅŸ. TaÅŸ zemin ve ahÅŸap duvarlardan oluÅŸan alt katlar ve avlu, ceviz kaplama, kafesli, cumbalı pencereleri ve yüksek duvarları ile üst katlar… Evlerin tokmakları ise görülmeye deÄŸer. Köyde bir de Cin Aralığı denilen bir yer var. Burası bir söylentiye göre dünyanın en dar sokağı. O kadar dar ki, bir evin içindeki bir koridor kadar bile deÄŸil buradaki geniÅŸlik. Bu sebepten buradan geçmeden önce belki kendi tipinize göre bu mesafeyi gözlemlemeniz gerekebilir. Köyün heryerinde birbirinden güzel fotoÄŸraf kareleri yakalayabiliyorsunuz fakat Köy Meydanı’nda kendinizi ve birlikte gittiÄŸiniz bir grubunuz varsa burada birlikte bir fotoÄŸraf çektirmeyi unutmayın. Bu civarda köylü kadınların açtıkları tezgahlarda uÄŸrayıp, çeÅŸit çeÅŸit yiyecekler, reçeller, meyve – sebzeler, ÅŸifalı bitkilerden ve birbirinden güzel ürünler görüp bunlardan almayı unutmayın. Ben özellikle kızılcık reçelini tavsiye ederim. Köyün diÄŸer görülecekleri ise gövdeleri 4 ve 6 metre arasında deÄŸiÅŸen artık Anıt Çınar denilen tarihi Çınarlar. Ayrıca köyün biraz dışına doÄŸru bir kilise kalıntısı var, bu da görülebilecek yerlerden.

 
Hem Bursa’dasınız hem de böylesine tarihin ve doÄŸanın içinde bir köyde. Bu da yemek seçenekleri için oldukça ÅŸanslısınız demek oluyor. Restaurantlar yok, bıçaklar, peçeteler, düzenli bir servis yok. Sıcaklık var, evlerini açan köylülerin yaptıkları kokusu buram buram taze gözlemeler, mantılar, köy ekmekleri, keçi peynirleri, ocakta piÅŸen çayları, köy kahvaltıları, az önce toplanmış biberleri, domatesleri, daÄŸdan toplayıp kaynattım dedikleri reçelleri, sabah yayıkta dövüp misafirlerine sundkları tereyaÄŸları var. Daha ne olsun ki! Bir o kadar da uygun fiyatlara… Cumalıkızık’ta konaklamak isteyenler için de pansiyona çevrilmiÅŸ evler var. Hem yemek yemek için, hem konaklamak için Mavi Pansiyon ve Bulanlar Pansiyon iki alnetnatif.

Değişen her şeye rağmen bugüne kadar değişime direnerek gelmiş, kültürünü, yaşayışını mümkün olduğunca bozmamaya çalışan, sokaklarında, birbirinden güzel evleri arasında dolaşırken kendinizi farklı bir zamanda isedeceğiniz, bu Osmanlı açık hava müzesi, herşeyiyle görülesi bir tarih köyü.